Kutwijven, dikke koeien & struisvogels

“Ik heb lang niet naar videomateriaal van mij als turnster kunnen kijken. Meteen kwam het verdriet omhoog, dacht ik aan de periode tussen mijn twaalfde en zestiende dat ik het zo moeilijk had”, zegt Renske Endel in het vorige week verschenen nummer van het tijdschrift Helden.

Suzanne Harmes stelt: “Altijd kreeg ik te horen dat ik een dikke koe was of een kutwijf. Schelden, kleineren en pesten hoorden bij de dagelijkse gang van zaken.”

 

Verona van de Leur: “Zoals wij destijds topsport hebben bedreven, leken we een soort sekte, losgemaakt van alles om ons heen.”

Gabriëlla Wammes voegt toe: “Ik ben ook vaak uitgescholden. Of ik kreeg een ‘corrigerende tik’.’ En: ‘Ik worstel nog steeds.”

De turnsters, inmiddels allemaal gestopt, doen in Helden hun schokkende relaas over de behandeling die zij kregen van hun coaches Frank Louter en Gerrit Beltman, ruim tien jaar geleden. Er was volgens hen sprake van mentale en soms fysieke mishandeling.

Gefrustreerde meiden
Louter, nog altijd turncoach bij Pro Patria in Zoetermeer, zegt in het AD van zaterdag dat “het heel ver naast de waarheid is” en dat het verhalen zijn van “bittere, gefrustreerde meiden”. Hij voegt er aan toe dat ze niet beseften in wat een bevoorrechte positie ze hebben verkeerd. “Ik heb ze de kans gegeven om hun talent te benutten.”

Dat Wammes later bij hem terugkeerde, sterkt hem in zijn gedachte dat het allemaal niet zo erg was. Maar zij was toen al 23 en moeder. “Het had niet zoveel zin om tegen mij – volwassen en moeder – te schelden.” Bovendien, zij had alles tot vorig jaar weggestopt, gaf aanvankelijk niet Louter maar zichzelf de schuld van haar problemen. Wammes in Helden: “Ik zei tegen mezelf: dit is nu eenmaal wie je bent. Totdat ik de verhalen hoorde van andere meiden. Ik heb daarop hulp gezocht.”

Spijt heeft Louter niet en met name Harmes noemde hij in een reactie bij tv-programma Knevel & Van den Brink ‘een fantast’.

De realiteit is dat de turnsters onafhankelijk van elkaar hun verhaal hebben verteld. Bij alle vier de oud-gymnasten kwam naar voren dat ze dagelijks werden uitgescholden. Hebben ze dat dan stuk voor stuk verzonnen? Wammes zei al over Louter: “Een sorry krijg je niet. Dat gaat gewoon niet, dat zit niet in hem.” En Harmes vertelde: “Ik denk dat de beelden in zijn hoofd zo anders zijn, dat hij denkt dat hij niet zo is. Ik denk wel eens: hoe kun je met jezelf leven, als je weet wat je zoveel jonge meisjes hebt aangedaan.”

In de knoop
De publicatie heeft flink wat stof doen opwaaien, er zijn tal van reacties binnengekomen. Van mensen uit de turnwereld of met een verleden in het turnen die (de namen van de personen zijn bij Frits Barend en ondergetekende – de schrijvers van het verhaal in Helden – bekend) het verhaal van de turnsters bevestigen, die zeggen dat de meiden nog vriendelijk zijn geweest voor hun ex-coaches.

Van vaders en moeders van (ex)-turnsters die zich rot zijn geschrokken en zich nu vol vertwijfeling afvragen of ze hun dochter niet aan hun lot hebben overgelaten. Van een ouder die het effect van een ‘corrigerende tik’ op het lichaam van haar dochter aantrof en woedend verhaal ging halen. Van (oud)-gymnasten die dezelfde ervaringen hebben, ook helemaal in de knoop zitten, maar nog te bang zijn om openlijk hun verhaal te doen. Zijn dat ook fantasten?

“Niemand van ons heeft haar leven helemaal op orde, allemaal hebben we problemen”, zeggen de vier turnsters. Als je van je achtste tot je zestiende klein wordt gehouden, bang wordt gemaakt en uitgescholden, dan laat dat diepe sporen na. De turnsters durfden niet eens aan hun vader en moeder te vertellen wat hen was overkomen, dat vertelden ze pas jaren later of de ouders moesten het echte verhaal vorige week in Helden lezen.

Vroeg of laat komen de gevolgen van het schrikbewind naar buiten. Paniekaanvallen, nachtmerries, stemmingswisselingen, woede, eet- en identiteitsproblemen. Twee van hen lopen bij een psycholoog. En Endel, Harmes, Van de Leur en Wammes zijn niet de enigen, tal van hun ex-teamgenootjes zijn er minstens net zo beroerd aan toe.

Struisvogelpolitiek
Nu de vier turnsters zijn gestopt, trekken ze aan de bel. Omdat de bond nooit iets van zich heeft laten horen en omdat ze in willen laten zien dat het niet kan, wat hen is overkomen. Toen ze tieners waren, werd er niet naar hen geluisterd, of ze waren te bang voor de coaches en de gevolgen. Ze hopen dat het anders is nu ze volwassen zijn en hun verhaal beter kunnen verwoorden. Ze willen mensen wakker maken.

Dat laatste is gelukt. De bond wil met hen om de tafel. “Kennelijk voelen ze zich in het verleden niet serieus genomen. Daarover wil ik met ze praten”, zei interim-topsportmanager Ad Roskam afgelopen weekend tegen het AD. Er was ooit samen met NOC*NSF een onderzoek geweest over de begeleiding volgens Roskam. Maar dat heeft niet tot sancties geleid.

Natuurlijk was het op het bondsbureau bekend wat zich afspeelde in de gymzalen waar Louter en Beltman het voor het zeggen hadden. Dat was een publiek geheim. In de media verschenen in die tijd al verhalen. De KNGU keek echter de andere kant op, het ging net zo lekker en er werden medailles gewonnen. Struisvogelpolitiek.

Nu lijken er eindelijk wat mensen wakker te worden. Beter laat dan nooit. Nu Louter nog.

———————————————————————————————————————————–

Deze opinie verscheen ook op NUsport.nl.